COC opent meldpunt voor discriminatie in de zorg

Patiënten kunnen vanaf september terecht bij een landelijk loket voor discriminatie in de zorg. Het meldpunt van het COC bundelt klachten over huisartsen, ziekenhuizen en instellingen, die tot nu toe verspreid en vaak onopgemerkt binnenkwamen. Daardoor bleef tot nu toe onduidelijk hoe groot het probleem precies is en waar het zich concentreert.

Het loket registreert meldingen en verwijst waar nodig door naar de klachtenregeling van de instelling zelf. Meldingen kunnen ook anoniem worden gedaan, iets waar de organisatie bewust voor koos omdat patiënten vaak afhankelijk blijven van dezelfde zorgverlener en een klacht daardoor niet snel indienen. De angst om als lastige patiënt te boek te staan, weerhoudt volgens het COC velen ervan hun ervaring te melden.

Volgens het COC blijft een groot deel van de ervaringen nu onzichtbaar, omdat klachten over honderden instellingen zijn verspreid en nergens worden samengevoegd. Daardoor ontbreekt het overzicht dat nodig is om patronen te herkennen en instellingen erop aan te spreken. Pas met een landelijk overzicht kan het meldpunt onderbouwd het gesprek met zorgkoepels aangaan.

De klachten lopen volgens de organisatie uiteen van ongepaste opmerkingen tot situaties waarin een partner niet als naaste werd erkend. Ook transgender patiënten melden dat zij hun situatie telkens opnieuw moeten uitleggen aan wisselende hulpverleners, wat een bezoek aan de zorg belastend maakt. Wie zich telkens moet verantwoorden, stelt een afspraak eerder uit, wat de gezondheid uiteindelijk kan schaden.

Vaak gaat het niet om openlijke onwil, maar om onwetendheid of routine. Een intakeformulier dat geen ruimte laat voor de eigen situatie, of een aanname over wie de partner is, kan al maken dat iemand zich niet gezien voelt. Juist omdat het zelden om openlijke vijandigheid gaat, blijft dit soort ervaringen vaak onbenoemd.

Zonder cijfers blijft het bij losse verhalen die niemand kan wegen.

Juist dat gebrek aan cijfers maakt het volgens het COC moeilijk om instellingen aan te spreken. Een enkele klacht is af te doen als incident; pas als meldingen samenkomen, wordt zichtbaar of het om een terugkerend probleem gaat.

Het meldpunt wil daarom niet alleen doorverwijzen, maar de meldingen ook geanonimiseerd analyseren. Zo moet duidelijk worden of bepaalde typen zorg of bepaalde regio's er in negatieve zin uitspringen, zonder dat afzonderlijke patiënten herkenbaar worden. De organisatie belooft de gegevens uitsluitend op hoofdlijnen te delen, om de privacy van melders te beschermen.

Koepels in de zorg zeggen open te staan voor de uitkomsten, mits die zorgvuldig tot stand komen. Zij benadrukken dat het overgrote deel van de hulpverleners zich wél inzet voor gelijke behandeling en waarschuwen voor te snelle conclusies op basis van losse meldingen.

Voor het COC is het loket nadrukkelijk een begin en geen eindpunt. De organisatie hoopt dat instellingen de uitkomsten gebruiken om hun eigen procedures tegen het licht te houden, in plaats van te wachten tot een klacht hen bereikt. Verschillende instellingen hebben al laten weten mee te willen denken over verbeteringen.

Na een jaar volgt een eerste rapportage. Die moet duidelijk maken waar in de zorgketen de meeste problemen worden ervaren en welke instellingen er werk van maken om ze op te lossen.